پردیس-اُ-گرافی

به عنوان حسن مطلع، از واژه "پردیس" که اسم خودم هست شروع کنم.

پردیس یک واژه ی ایرانی است که قرن 12 میلادی وارد زبان لاتین هم شده و معرب آن فردیس و فردوس است. در زبانهای اروپایی به شکل پارادایس و بیشتر به معنای بهشت آمده است.البته در زمان ساسانیان و اشکانیان پردیس در واقع اسم باغهایی بزرگ و جنگل مانند بوده است.

این واژه برگرفته از یک واژه مادی به شکل پارادئزا1 و به معنی باغ و بستان است و پالیزی که در فردوسی و در زبان فارسی وجود دارد برگرفته از همین واژه است. «در هر جا، که شاه (هخامنشی) اقامت کند وبه هرجا که رود، همیشه مراقب است، در همه جا باغهایی باشد پر از چیزهای زیبا، که زمین می‌دهد. این باغهارا پردیس می نامند. اگر هوا مانع نباشد، شاه بیش‌تر اوقات خود را در اینگونه باغها بسر می‌برد2.» اردشیر دوم در کتیبه (در شوش) گفته : «اردشیرشاه گوید: به بزرگی اهورمزدا این کاخ پردیس زندگانی را من ساختم. اهورمزدا و مثره (مهر) مرا از هر بدی بپایند و آنچه را که کرده‌ام نگاهدارند.»

این واژه در پهلوی هم پالیز شده و در فارسی دری هم به‌کار رفته است. در دوران هخامنشیان و بعد از آن سرتاسر ایران پر بود از باغهای بزرگ و باشکوه، به گونه‌ای که حتی گزنفون نیز چندین بار از آنها یاد می‌کند. این باغها که در روزگار خود بی‌نظیر بود در دیگر تمدن‌های بزرگ سابقه اینچنانی نداشت و مردم بسیاری از نقاط جهان را جالب نظر آمد. لذا به اقتباس از ایرانیان باغهایی در بسیاری از نقاط جهان ساخته شد و همان واژه فارسی برای نامگذاری آنها به کار برده شد. امروزه این واژه در زبان یونانی به صورت ‌Paradeisos به معنی باغ و در زبان‌های فرانسه و انگلیسی به ترتیب ‌Paradis و ‌Paradise به معنای بهشت به‌کار می‌رود.3

 

_________________________پاورقی________________________

* - htpp://magichards.persianblog.ir

1 - لغت نامه دهخدا

2 - از گفته های گزنفون

3 - به نقل از وبگاه آفتاب

/ 3 نظر / 5 بازدید
عطیه.م

سلام بر شما دوست گرام! خوبی ؟ خوشی؟! (نه که صد ساله ندیدمت..!‌:دی) چی بگم وقتی انقدر باسلیقه و بااستعدادی دختر؟! حیف که من بویی از هنر نبردم که از وبت درست حسابی مستفیذ شم!!‌:دی ولی قالبت خیلی خداست..... امیدوارم روز به روز موفقتر باشی!‌ :)

javarta

سلام بیشتر پست ها رو خوندم محتواب وب جالب بود به نظرم میاد از درونت نویشتی ریا نباشه (روی من تا ثیر گذاشت ) وقتی پست ها رو می خوندم یاد این جمله افتادم آدم ها را آنگونه که بخوایم که هستند نه آنگونه که می خواهیم باشند موفق باشی در پناه حق

فرهاد نوعي

با سلام 1-ريشه واژه پرديس از واژه پردئز به معني داراري ديوار پيراموني است كه البته منظور باغ داراي ديوار است.(البته در اين تعريف جنگل مانند بودن ملاك نيست) 2-پاليز نميتواند با پرديس از يك ريشه باشد؛ چه اينكه در پاليز گاهي ديوار از چوب يا نرده هست يا حتي ديواري در كار نيست. 3-ريشه واژه ليز به كار رفته در پاليز،جاليز،دهليز ميتواند از واژه ريچ اوستايي به معني آب كردن و آبياري كردن باشد؛ در اين روي پاليز (محل پاييدن ابياري) ، جاليز (جاي آبياري) ، دهليز (محل نگهداري آب ) ميباشند.